Sprzedajemy turbiny wiatrowe na Ukrainie, a Ukraina spędziła dwie zimy na grafiku wyłączeń. To połączenie sprawia, że bardzo łatwo napisać coś koniunkturalnego, więc ten tekst zrobi coś odwrotnego: najpierw ograniczenia, potem liczby z datami, i żadnej historii klienta użytej do sprzedaży czegokolwiek.
Czym naprawdę jest grafik wyłączeń.
Grafik wyłączeń to nie blackout. To rozkład. Gospodarstwa domowe dzieli się na grupy i każdej mówi się, w których godzinach będzie miała prąd, a w których nie. Dopóki sieć wytrzymuje, rozkład jest dotrzymywany i można się wokół niego zorganizować — ugotować, póki prąd jest, naładować wszystko, napełnić kanistry wodą. Kiedy sieć zostaje trafiona, rozkład przestaje cokolwiek znaczyć, a wyłączenie staje się wyłączeniem awaryjnym, czyli dokładnie takim, wokół którego nie da się zorganizować niczego.
W grudniu 2025 roku misja monitorowania praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych na Ukrainie podała, że większość obwodów mierzyła się z planowymi wyłączeniami rotacyjnymi sięgającymi szesnastu godzin na dobę, a po jednej serii ataków wyłączenia awaryjne w niektórych rejonach przekroczyły trzydzieści sześć godzin. To lato było łagodniejsze: w czerwcu szef ukraińskiego operatora sieci powiedział, że w lipcu i sierpniu kraj może się spodziewać wyłączeń awaryjnych do około pięciu godzin na dobę. Obie liczby są prawdziwe i pochodzą ze źródeł wymienionych z nazwy, i żadna z nich nie jest prognozą na nadchodzącą zimę, której nikt nie potrafi uczciwie postawić.
Każda z trzech liczb ze swoim źródłem i swoją datą, bo przedstawienie zimowych liczb jako aktualnych byłoby najłatwiejszym błędem w całym tekście.
Czego mała turbina wiatrowa nie zrobi.
Ta część jest przed tamtą celowo. Turbina zamontowana na dachu daje przy dobrym wietrze od kilkuset watów do kilku kilowatów. To nie jest agregat, a traktowanie jej jak agregatu naraża ludzi.
Nie ogrzeje domu. Ogrzewanie elektryczne mierzy się w kilowatach utrzymywanych godzinami i żadna mała turbina wiatrowa na dachu domu tego zimą nie udźwignie. Nie uruchomi na żądanie kuchenki elektrycznej, bojlera ani pralki. Nie zastępuje agregatu szpitala, przychodni ani schronu, a kto dobiera zasilanie dla nich, powinien rozmawiać z dostawcą oleju napędowego, a nie z nami. Nie można też na niej polegać, że wyprodukuje w konkretnym dniu: wiatr też nie jest rozkładem, a zimą zdarzają się bezwietrzne tygodnie.
Jest jeszcze praktyczne ograniczenie, które nie ma nic wspólnego z prądem. Większość ludzi żyjących pod grafikiem wyłączeń mieszka w blokach, gdzie dach nie należy do nich, montaż nie jest ich decyzją, a maszt na budynku mieszkalnym jest kwestią konstrukcyjną i prawną, zanim stanie się kwestią energii. Realnie jest to rzecz dla domów, nie dla mieszkań.
Drugie źródło nie naprawi sieci. Zmienia to, co gospodarstwo domowe może jeszcze robić, kiedy sieci nie ma.
Co zrobi.
Użyteczny układ to nie turbina-do-urządzenia. To turbina-do-akumulatora i akumulator-do-tych-kilku-rzeczy-które-się-liczą. Mała turbina wiatrowa powoli doładowująca bank akumulatorów przez długą, wietrzną noc robi coś, czego o tej porze nie potrafi panel słoneczny: uzupełnia zapas, kiedy wszyscy śpią, a sieci nie ma.
To, co ten zapas potem zasila, to skromna lista: światło, telefony i router, pompa wody, lodówka włączająca się i wyłączająca, laptop oraz ładowarka do tego, od czego dom jeszcze zależy. Nic z tego nie robi wrażenia w karcie katalogowej. Wszystko to jest różnicą między wieczorem, który działa, a takim, który nie działa.
Całym argumentem jest sposób połączenia. Ta sama turbina jest rozczarowaniem w górnym rzędzie i po cichu użyteczna w dolnym.
Dlaczego akurat wiatr, zimą.
To jedyny argument, który naprawdę się przenosi, i warto sformułować go precyzyjnie, a nie hojnie. Słońce ma swoją porę roku; wiatr w większości nie ma. W typowym roku w Kijowie grudniowe słońce daje około ośmiu procent tego, co daje lipcowe, podczas gdy najspokojniejszym miesiącem samego wiatru jest lipiec i nawet on niesie około jednej trzeciej energii swojego najbardziej wietrznego miesiąca. Wiatr nie jest najlepszy w środku zimy — marzec jest bardziej wietrzny — ale w środku zimy też się nie załamuje, a światło słoneczne właśnie się załamuje. Dom oparty na jednym źródle ma zły miesiąc. Dom oparty na dwóch źródłach ma zły tydzień, bo te dwa nie zawodzą jednocześnie.
Sprawdzone, a nie założone. Luty w Kijowie jest naprawdę spokojnym miesiącem i wykres pokazuje również to — właśnie po to rysuje się go z danych, a nie z argumentu, który chciałoby się postawić.
To ten sam punkt co w każdym innym wpisie na tym blogu i wcale nie jest to argument ukraiński. Waży tylko więcej tam, gdzie sieć jest atakowana, niż tam, gdzie prąd jest po prostu drogi.
Czego nie zamierzamy robić.
Nie zamierzamy publikować historii klienta. Mamy zamówienia z Ukrainy i przy każdym z nich jest nazwisko, ulica i miasto. Opublikowanie, że pod konkretnym adresem jest niezależne źródło prądu, nie jest referencją, tylko informacją naprowadzającą, i żadna ilość dobrych intencji tego nie uczyni bezpiecznym. Tutaj nigdy nikt nie zostanie wymieniony z nazwiska.
Nie zrobimy odliczania, rabatu o tematyce wojennej ani kampanii opartej na pilności. I nie powiemy Państwu, że turbina zapewnia komukolwiek bezpieczeństwo. Przez kilka godzin utrzyma światło i router. To warto mieć i nie warto tego wyolbrzymiać.
Jeśli są Państwo na Ukrainie i chcą sprawdzić, czy cokolwiek z tego dotyczy Państwa budynku, najlepiej przysłać nam swoją sytuację — dom czy mieszkanie, dach czy grunt, co naprawdę musi działać dalej — a my uczciwie powiemy, jeśli odpowiedź brzmi nie. Często brzmi.
Uczciwa wersja tego jest mała i nudna: drugie źródło, akumulator i krótsza lista rzeczy, które przestają działać.
Kto sprzedaje Państwu w tej sprawie więcej, sprzedaje coś innego.
Liczby szesnastu i trzydziestu sześciu godzin pochodzą z Misji Monitorowania Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych na Ukrainie, opublikowanych 12 grudnia 2025 roku, i opisują ubiegłą zimę, a nie stan obecny. Liczba pięciu godzin na lipiec i sierpień 2026 roku pochodzi od Witalija Zajczenki, prezesa Ukrenergo, z wywiadu dla RBC-Ukraine opublikowanego 25 czerwca 2026 roku. Nie podajemy żadnej prognozy na nadchodzącą zimę, bo nie mamy do tego podstaw. Nie wymieniamy tu żadnego klienta, nie opisujemy żadnego zamówienia i nie publikujemy lokalizacji żadnej instalacji. Mapa na górze pokazuje uznane międzynarodowo granice Ukrainy, wraz z Krymem; podkład Natural Earth z domeny publicznej, z którego ją narysowaliśmy, tego nie robi, więc go poprawiliśmy i mówimy o tym, zamiast po cichu przesuwać granicę w którąkolwiek stronę. Mapa nie pokazuje linii frontu, bo nie mamy źródła, które warto byłoby umieścić na stronie. Miesięczny wykres słońca i wiatru zbudowano na typowym roku meteorologicznym PVGIS v5.2 dla Kijowa, opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej, z promieniowaniem z PVGIS-SARAH2 i wiatrem z ERA5, złożonym z lat 2005 do 2020; wiatr przedstawiono tam jako średnią sześcianu prędkości wiatru na wysokości dziesięciu metrów, czyli energię dostępną w wietrze, a nie produkcję jakiejkolwiek konkretnej turbiny, a typowy rok składa każdy miesiąc z innego rzeczywistego roku. Produkcja turbiny zależy całkowicie od wiatru w Państwa własnej lokalizacji, a dane na naszych stronach produktowych to nasze własne opublikowane dane.