Vier Atlas-windturbines draaien op schepen van Petrobras voor de Braziliaanse kust. Ze kwamen daar via Company Importação e Exportação Ltda. uit Vila Velha, die er in november 2024 zestig bij ons kocht. Wij hebben de Atlas niet voor schepen ontworpen, wij zijn nooit aan boord van een van deze schepen geweest, en wij kunnen u niet vertellen wat ze opbrengen. Wat wij wel kunnen: uitleggen waarom een machine met verticale as de juiste vorm is voor een varend dek, en eerlijk zijn over wat wij niet weten.
Twaalf seconden vanaf het dek, voor ons gefilmd en op ons eigen kanaal gepubliceerd — bekijk het op YouTube. Het is het volledige beeldmateriaal dat wij hebben.
Wat wij werkelijk verkochten, en aan wie
Op 13 november 2024 plaatste Company Importação e Exportação Ltda., gevestigd aan de Rua Patrimônio in Vila Velha, Espírito Santo, twee bestellingen bij ons. Samen: zestig Atlas-turbinerompen en zestig bladensets, gefactureerd voor net geen 57.000 €. Dat is het deel waarvoor wij uit onze eigen administratie kunnen instaan, en het is de reden dat deze pagina bestaat.
Vila Velha ligt naast Vitória, een van de grote havens van Brazilië en de servicebasis voor een aanzienlijk deel van het offshore-oliewerk in Espírito Santo. Dat een distributeur daar zestig verticale turbines afneemt, is geen raadsel. Wat er met vier ervan gebeurde is het interessante deel, en dat deel komt van onze distributeur en niet uit onze eigen meetapparatuur: ze zijn op schepen van Petrobras gemonteerd.
Wij benoemen dat onderscheid bewust. Petrobras is niet onze klant — Petrobras is de klant van onze distributeur. Wij hebben geen meterstanden van die dekken en geen opname van hoe de machines zijn geïnstalleerd. Alles hieronder over schepen is technische redenering en eerlijk voorbehoud, geen prestatiebelofte.
Waarom een verticale as bij een varend dek past
De wind die een turbine op een schip voelt, is niet de wind op de weerkaart. Het is schijnbare wind — de vectorsom van de werkelijke wind en de wind die het schip zelf maakt door vooruit te gaan. Verandert de koers, dan draait de schijnbare wind. Verandert de snelheid, dan draait hij opnieuw. Een varend schip verandert allebei, de hele dag.
Een turbine met horizontale as moet in de wind staan om te werken, dus heeft hij een kruimechanisme nodig en tijd om te draaien. Op open land is dat een prima afweging, want de wind houdt minutenlang dezelfde richting; daarom is elk groot windpark horizontaal. Op een dek dat van koers verandert, brengt de machine haar leven door met draaien naar wind die alweer verder is.
Een machine met verticale as hoeft geen richting te zoeken. Ze neemt wind uit elke windstreek aan — precies de eigenschap die u wilt wanneer de richting het enige is waarop u niet kunt rekenen. Het betekent ook: geen kruiaandrijving, geen sleepringen en geen draaiende elektrische verbinding. In zilte lucht is elk mechanisme dat u weglaat er één dat niet vast kan lopen.
Op het land kiest u een turbine op windsnelheid. Op een varend schip kiest u hem op windrichting, want de richting is wat niet stilzit.
Alles zit in één afgedichte behuizing: generator, ingebouwde IoT-laadregelaar, display, aansluitingen. Op een dek telt dat zwaarder dan op een dak.
Wat een dek vraagt en een dak niet
De romp van de Atlas is één afgedichte aluminium behuizing met de generator, de ingebouwde IoT-laadregelaar, het display en alle aansluitingen erin. Op een huis is dat gemak — geen tweede kast waarvoor u een muur moet zoeken. Op een werkdek komt het dichter bij een eis, want er is geen droge kast voor een aparte regelaar. Op onze eigen werkplaatsweegschaal weegt de romp 22,30 kg, zonder bladen of mast.
Geluid is het andere dat op zee anders leest. De machine draait op 35–40 dB. Op een voorstadsdak is dat een kwestie van buren. Op een schip slaapt de bemanning in verblijven direct onder het dek waarop de installatie is vastgebout, en zij kan nergens anders heen.
Nu het deel dat tegen een makkelijke verkoop pleit. Er zijn drie Atlas-bladensets, elk lasergesneden uit 1,2 mm hoogsterk aluminium en afgestemd op een windprofiel in plaats van op een prijsklasse: bladen voor zwakke wind lopen van 2–20 m/s voor 2 kW piek, voor matige wind van 4–25 m/s voor 3,8 kW, en voor sterke wind van 5–35 m/s voor 4,5 kW in een zesbladige opstelling voor blootgestelde kustlocaties. Voor een beschutte tuin is het antwoord meestal de set voor zwakke wind. Op zee is het omgekeerd. De schijnbare wind op een varend schip is vaak sterker dan de werkelijke wind, en voor een open dek ligt duizend kilometer niets. Een scheepsinstallatie dimensioneren zoals u een achtertuin dimensioneert, is de zekerste manier om het mis te hebben.
Een beeld uit ons eigen materiaal: sokkels met hoekschotten, door het dek heen gebout, onderling verstijfd, met druppellussen op de kabeltracés. Dat alles is het ontwerp van de reder, niet het onze.
En twee dingen die wij niet zullen wegpoetsen. Zout is meedogenloos, en een aluminium behuizing helpt maar ontslaat niemand van een onderhoudsregime. Een romp stampt en slingert, wat cyclische en gyroscopische belastingen oplevert die een dak nooit ziet — belastingen die wij voor deze machine niet in kaart hebben gebracht. De blauwe sokkels op de foto zijn door de reder gemaakt, en de bevestigingstechniek op een schip is terecht van hem, niet van ons.
Wat wij u niet gaan vertellen
Wij gaan u voor deze schepen geen kilowattuurgetal geven. Wij hebben er geen gemeten gegevens van, en er een verzinnen zou minder dan niets waard zijn — de eerste scheepswerktuigkundige die het leest, controleert de rekensom en vertrouwt de rest van de pagina niet meer. Onze gepubliceerde jaarbandbreedte voor een kleine Atlas is 180 tot 3.500 kWh, en die bandbreedte bestaat juist omdat de opbrengst afhangt van een locatie die wij niet gemeten hebben.
Wij gaan de Atlas evenmin als gecertificeerde scheepsuitrusting op de markt brengen. Zo wordt hij niet verkocht. Er zijn er vier op zee beland omdat een klant naar een omnidirectionele machine in een afgedichte behuizing keek en daar een verstandige conclusie uit trok, en wij beschrijven dat liever precies dan het mooier te maken. Overweegt u iets soortgelijks, praat dan met ons vóór u bestelt en meet de wind waar de machine werkelijk komt te staan: bij een vaste opstelling beslecht een anemometer in één seizoen wat een brochure helemaal niet beslecht.
Onze dank aan Company Importação e Exportação voor de bestelling. De zestig eenheden, de twee besteldata en het factuurtotaal komen uit onze eigen verkoopadministratie. De specificaties zijn onze eigen gepubliceerde cijfers voor de Atlas en zijn op de productpagina te controleren. De inzet aan boord van Petrobras-schepen is ons gemeld door onze distributeur en te zien in ons eigen beeldmateriaal; wij hebben het niet zelf vastgesteld, en dat zeggen wij liever dan u iets anders te laten aannemen.