Ukrayna’da rüzgâr türbini satıyoruz ve Ukrayna iki kışı elektrik kesinti çizelgesiyle geçirdi. Bu birleşim, fırsatçı bir yazı yazmayı çok kolaylaştırır; bu yüzden bu yazı tersini yapıyor: önce sınırlar, sonra tarihleri yanında duran sayılar, ve hiçbir müşteri hikâyesi bir şey satmak için kullanılmıyor.
Kesinti çizelgesi aslında nedir.
Kesinti çizelgesi bir elektrik kesintisi değildir. Bir saat cetvelidir. Haneler gruplara ayrılır ve her gruba hangi saatlerde elektriği olacağı, hangilerinde olmayacağı bildirilir. Şebeke dayandığı sürece cetvele uyulur ve ona göre plan yapılabilir: elektrik varken yemek pişirilir, her şey şarj edilir, bidonlar suyla doldurulur. Şebeke vurulduğunda cetvel hiçbir anlam taşımaz ve kesinti acil kesintiye dönüşür; yani tam olarak hiç plan yapılamayan türe.
Aralık 2025’te Birleşmiş Milletler’in Ukrayna’daki insan hakları izleme misyonu, bölgelerin çoğunun günde on altı saate varan planlı dönüşümlü kesintilerle karşı karşıya olduğunu ve bir saldırı dizisinin ardından bazı yerlerde acil kesintilerin otuz altı saati aştığını bildirdi. Bu yaz daha hafif geçti: haziranda Ukrayna şebeke işletmecisinin başkanı, ülkenin temmuz ve ağustosta günde yaklaşık beş saate varan acil kesinti bekleyebileceğini söyledi. İkisi de adı verilen kaynaklardan gelen gerçek sayılar ve hiçbiri gelecek kış için bir tahmin değil; öyle bir tahmini kimse dürüstçe veremez.
Üç sayının her biri kaynağı ve tarihiyle birlikte; çünkü kış sayılarını bugünün sayılarıymış gibi sunmak bu yazının en kolay hatası olurdu.
Küçük bir rüzgâr türbini neyi yapmayacak.
Bu bölüm diğerinden önce, bilerek. Çatıya kurulan bir türbin, iyi rüzgârda birkaç yüz vat ile birkaç kilovat arası verir. Bu bir jeneratör değildir ve onu jeneratör sanmak insanlara zarar verir.
Bir evi ısıtmaz. Elektrikli ısıtma, saatlerce sürdürülen kilovatlarla ölçülür ve bir konutun çatısındaki hiçbir küçük rüzgâr türbini kışın bunu taşımaz. Elektrikli ocağı, termosifonu ya da çamaşır makinesini canınız istediğinde çalıştırmaz. Bir hastanenin, bir sağlık ocağının ya da bir sığınağın jeneratörünün yerini tutmaz; oralar için güç hesaplayan biri bizimle değil, bir motorin tedarikçisiyle konuşmalıdır. Belirli bir günde üreteceğine de güvenilemez: rüzgâr da bir cetvel değildir ve kışın rüzgârsız haftalar olur.
Bir de elektrikle hiç ilgisi olmayan pratik bir sınır var. Çizelgeyle yaşayanların çoğu apartmanda oturuyor; orada çatı onların değil, montaj onların kararı değil ve bir konut binasının üstündeki direk, enerji sorunu olmadan önce bir statik ve hukuk sorunudur. Gerçekçi olmak gerekirse bu, müstakil evlerin işi; dairelerin değil.
İkinci bir kaynak şebekeyi onarmaz. Şebeke yokken bir hanenin hâlâ yapabildiklerini değiştirir.
Neyi yapacak.
İşe yarayan kurulum türbin-cihaza değildir. Türbin-aküye, akü de-önemli-olan-birkaç-şeye şeklindedir. Uzun ve rüzgârlı bir gece boyunca akü grubunu yavaş yavaş dolduran bir küçük rüzgâr türbini, o saatte bir güneş panelinin yapamayacağı şeyi yapar: herkes uyurken ve şebeke yokken depoyu yeniden doldurur.
O deponun ardından çalıştırdığı şey mütevazı listedir: ışıklar, telefonlar ve bir modem, bir su pompası, açılıp kapanan bir buzdolabı, bir dizüstü bilgisayar ve hanenin bağlı olduğu başka ne varsa onun şarj aleti. Bunların hiçbiri bir teknik föyde etkileyici durmaz. Bunların tamamı, işleyen bir akşamla işlemeyen bir akşam arasındaki farktır.
Bütün mesele bağlantı şeklinde. Aynı türbin üst sırada bir hayal kırıklığı, alt sırada sessizce işe yarar.
Neden özellikle rüzgâr, neden kışın.
Gerçekten aktarılabilen tek argüman bu ve onu cömertçe değil, kesin biçimde söylemek gerekir. Güneşin bir mevsimi vardır; rüzgârın çoğunlukla yoktur. Kiev’de tipik bir yılda aralık güneşi, temmuz güneşinin verdiğinin yaklaşık yüzde sekizini verir; buna karşılık rüzgârın kendi en durgun ayı temmuzdur ve o ay bile en rüzgârlı ayının enerjisinin yaklaşık üçte birini taşır. Rüzgâr kışın ortasında en iyi hâlinde değildir — mart daha rüzgârlıdır — ama kışın ortasında çökmez de; güneş ışığı çöker. Tek kaynağa dayanan bir hane kötü bir ay geçirir. İki kaynağa dayanan bir hane kötü bir hafta geçirir, çünkü ikisi aynı anda kesilmez.
İddia edilmiş değil, doğrulanmış. Şubat Kiev’de gerçekten durgun bir aydır ve grafik bunu da gösteriyor — grafiği, savunmak istediğimiz argümandan değil, veriden çizmemizin nedeni tam olarak budur.
Bu, bu blogdaki her yazının söylediği aynı şey ve hiç de Ukrayna’ya özgü bir argüman değil. Yalnızca şebekenin saldırı altında olduğu yerde, elektriğin sadece pahalı olduğu yere kıyasla daha ağır basıyor.
Yapmayacağımız şeyler.
Bir müşterinin hikâyesini yayımlamayacağız. Ukrayna’dan siparişlerimiz var ve her birinin yanında bir isim, bir sokak ve bir şehir geliyor. Belirli bir adreste bağımsız bir elektrik kaynağı bulunduğunu yayımlamak bir referans değil, hedef bilgisidir; ve hiçbir iyi niyet bunu güvenli hâle getirmez. Burada asla kimsenin adı anılmayacak.
Geri sayım, savaş temalı indirim ya da aciliyet kampanyası yapmayacağız. Ve size bir türbinin birilerini güvende tuttuğunu söylemeyeceğiz. Birkaç saat bir lambayı ve bir modemi çalıştırır. Bu, sahip olmaya değer; abartmaya değmez.
Ukrayna’daysanız ve bunlardan herhangi birinin sizin binanız için geçerli olup olmadığını anlamak istiyorsanız, bize gönderebileceğiniz en yararlı şey kendi durumunuzdur — müstakil ev mi daire mi, çatı mı zemin mi, gerçekten neyin çalışır kalması gerekiyor — ve cevap hayırsa bunu dürüstçe söyleriz. Çoğu zaman hayırdır.
Bunun dürüst hâli küçük ve sıkıcıdır: ikinci bir kaynak, bir akü ve çalışmayı kesen şeylerin daha kısa bir listesi.
Bu konuda size bundan fazlasını satan biri, size başka bir şey satıyordur.
On altı saat ve otuz altı saat sayıları, Birleşmiş Milletler Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu’ndan geliyor; 12 Aralık 2025’te yayımlandı ve bugünü değil, geçen kışı anlatıyor. Temmuz ve Ağustos 2026 için beş saat sayısı, Ukrenergo genel müdürü Vitaliy Zayçenko’dan geliyor; 25 Haziran 2026’da yayımlanan RBC-Ukraine söyleşisinde söyledi. Gelecek kış için hiçbir tahmin vermiyoruz, çünkü buna dayanağımız yok. Burada hiçbir müşterinin adı anılmıyor, hiçbir sipariş anlatılmıyor ve hiçbir kurulumun yeri yayımlanmıyor. Yukarıdaki harita Ukrayna’nın uluslararası olarak tanınan sınırlarını, Kırım dâhil, gösteriyor; haritayı çizdiğimiz kamuya açık Natural Earth altlığı bunu göstermiyor, biz de düzelttik ve bir sınırın sessizce şu ya da bu yöne yeniden çizilmesine izin vermek yerine bunu söylüyoruz. Harita cephe hattı göstermiyor, çünkü bir sayfaya konmaya değer bir kaynağımız yok. Aylık güneş ve rüzgâr grafiği, Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’nin Kiev için PVGIS v5.2 tipik meteorolojik yılı üzerine kurulu; ışınım PVGIS-SARAH2’den, rüzgâr ERA5’ten, 2005–2020 arası verilerden derlendi. Rüzgâr orada on metredeki rüzgâr hızının küpünün ortalaması olarak çizildi; yani rüzgârda bulunan enerji olarak, herhangi bir türbinin üretimi olarak değil. Tipik bir yıl da her ayı başka bir gerçek yıldan derler. Bir türbinin üretimi tamamen kendi sahanızdaki rüzgâra bağlıdır ve ürün sayfalarımızdaki değerler bizim kendi yayımladığımız verilerdir.