Wij verkopen windturbines. Vier dagen lang was eind juni in een groot deel van West-Europa juist de wind er niet — en het net kwam dichter bij bezwijken dan de meeste mensen hebben gemerkt. Dat is een ongemakkelijk verhaal voor een windbedrijf. Het is ook het nuttigste dat we dit jaar hebben geschreven.
Een stilstaand hogedrukgebied nestelde zich boven West-Europa. Hoge druk brengt hitte, en hitte zet de airco's aan. Het brengt ook stilstaande lucht. Die twee komen samen, en daarin zit het hele probleem, in één zin.
Wat een hete, windstille week met een elektriciteitsnet doet
In Groot-Brittannië zakte de netfrequentie op 23 juni bijna twee uur lang onder 49,8 Hz — de grens waarboven de netbeheerder serieus geld moet uitgeven om het systeem bijeen te houden. De export naar Nederland werd afgesneden. De dag erna zekerde de National Energy System Operator ongeveer 1,7 GW aan geïmporteerde stroom tegen zo'n £ 1.400 per megawattuur. Een normale zomermiddag wordt verhandeld in tientallen ponden.
In België gingen de groothandelsprijzen door de € 1.000/MWh — het hoogste niveau in zes jaar.
Hitte breekt niet één ding. Ze breekt alles tegelijk.
Dit is het deel dat de minste aandacht kreeg, en het telt het zwaarst.
Het Franse kernpark koelt zichzelf met rivierwater en geeft dat warmer terug dan het het aantrof. Wanneer de Rhône, de Garonne en de Seine hun wettelijke plafond van ongeveer 28 °C naderen, is EDF wettelijk verplicht terug te schakelen. Eind juni bereikten de luchttemperaturen bij de Franse riviergekoelde locaties 42,5 °C. EDF schakelde ongeveer 4 GW af, zo'n 6 % van het nationale park. Het middagoverschot dat Frankrijk gewoonlijk aan zijn buren exporteert viel van 11–12 GW terug naar minder dan 3 GW.
De buffer die Frankrijk gewoonlijk aan zijn buren exporteert, voor en tijdens de hitte. Bronnen: Montel News; pv magazine.
Gas hielp evenmin, om een reden die niets met brandstoflevering te maken heeft. Het vermogen van een gasturbine hangt af van de dichtheid van de lucht die hij aanzuigt, en hete lucht is ijler. Laat dezelfde machine op 40 °C draaien in plaats van op 20 °C en ze verliest ruwweg 13 % van haar vermogen en zo'n 7 % van haar rendement. Britse gascentrales draaiden op het hoogtepunt teruggeschakeld — precies op de uren waarop ze het hardst nodig waren.
En de wind, ons eigen product, was de stilste bijdrage van allemaal. In een kwartaal waarin de Britse hernieuwbare bronnen net een record hadden gevestigd — 53,1 % van de opwek, waarvan 35,6 % alleen wind — zakte de wind op de hittedagen weg naar een fractie daarvan.
Kernenergie, gas en wind haperden in dezelfde week, om dezelfde reden, op hetzelfde uur. Dat is geen windprobleem. Dat is een probleem van één bron.
Het deel dat ons rechtstreeks aangaat
We horen het u liever zelf vertellen dan dat u het later uitvindt. Peer-reviewed onderzoek dat afgelopen februari verscheen, waarin de Europese wind is gemodelleerd met CMIP6-klimaatprojecties, concludeert dat windluwtes — lange periodes met ongewoon weinig wind — frequenter en langduriger worden, waarbij de Duitse zomers er expliciet uit worden gelicht. Wie in Europa windturbines verkoopt, hoort dat hardop te kunnen zeggen.
Dit is wat het volgens ons werkelijk betekent. Het is niet „koop een windturbine”.
Het risico is één bron — niet één technologie
Het nuttige aan een hittegolf is dat die precies samenvalt met het moment waarop zon op zijn best is. Stilstaande lucht en een wolkeloze hemel zijn hetzelfde weer. De omstandigheden die onze turbines stil leggen, zijn de omstandigheden die een zonnepaneel naar zijn piek duwen. Ze zijn bijna elkaars tegendeel, en juist daarom is beide bezitten beter dan één van de twee.
Dat is geen verkooppraatje dat op een nieuwsbericht is geplakt. Het is de reden dat we flexibele zonnepanelen naast turbines verkopen, en niet in plaats daarvan.
En meet voordat u iets koopt
Wind is locatiegebonden op een manier die zon eenvoudigweg niet kent. Twee huizen in dezelfde straat kunnen een factor twee verschillen. Elk jaaropbrengstcijfer dat wij noemen is een gok over uw dak — en een gok waarbij wij een duidelijk eigen belang hebben.
Meet dus eerst. Een anemometer kost een fractie van een turbine en vertelt u binnen één seizoen of uw locatie de moeite waard is. Voer daarna uw eigen cijfers in de rekenmodule op de pagina's van Atlas en Magnum in — uw wind, uw stroomprijs, uw dak. Sommigen van u zal hij vertellen dat een turbine zich bij u niet terugverdient. Wij horen dat liever nu van hem dan later van ons, nadat u er een hebt gekocht.
De laatste week van juni was geen argument tegen wind, en evenmin een argument vóór. Het was een argument tegen afhankelijkheid van één ding — één brandstof, één technologie, één rivier, of één net dat op de heetste middag van het jaar £ 1.400 per megawattuur moet betalen. De huishoudens die er nauwelijks iets van merkten, waren de huishoudens die zelf iets opwekken, uit meer dan één bron.
Openingsfoto: Adobe Stock. Illustratief — geen foto van de centrales die in juni geraakt werden.